Ekonomik Koordinasyon Kurulu’nda görüşülmesinin ardından son şeklini alacak Ulusal İstihdam Strateji Belgesi taslağında işsizlik sigortasının, işsizlere yeterli koruma sağlayamadığı vurgulandı. İşsizlerin sadece yüzde 13’lük bölümünün işsizlik aylığı alabildiğine dikkat çekilirken, yararlanma oranının düşüklüğünün, işsizlik aylığına hak kazanma koşullarının ağırlığından kaynaklandığı dile getirildi. Türkiye’de prim ödeme süresine bağlı olarak altı ila on ay arasında değişen işsizlik aylığından yararlanma süresinin de OECD ülkelerinde ortalama 16.5 ay olduğu ifade edildi.

PRİM ÖDEME SÜRESİ KISALACAK
Mevcut düzenlemeye göre, işsizlik aylığı alabilmek için son 4 ayı kesintisiz olmak üzere işsiz kalmadan önceki son üç yıl içinde en az 600 gün prim ödenmesi gerekiyor. Ulusal İstihdam Strateji Belgesinde öngörülen yeni düzenlemede ise son iki yıl içerisinde 360 gün çalışmış olmak, işsizlik aylığı almak için yeterli sayılacak.

İŞSİZLİK AYLIĞI KATLANACAK
Yürürlükteki kanuna göre, çalışırken alınan ücretin yüzde 40’ı oranında işsizlik aylığı ödenebiliyor. Ancak bu şekilde ödenecek rakam hiçbir şekilde asgari ücretin yüzde 80’ini aşamıyor. Bu durumda, çalışırken aylık ücreti 5 bin lira olan kişi işsiz kaldığında en fazla 670 lira işsizlik aylığı alabiliyor. Yeni düzenleme hayata geçtiğinde ise işsizlik sigortasında üst sınır brüt asgari ücretin 1.5 katına, yani bugünkü asgari ücret üzerinden bin 256 liraya çıkartılacak. İşsizlik aylığı yükseltilecek ancak işsiz kalanları tembelliğe yöneltmemek amacıyla uzun süreli işsizliklere düşük tutarda aylık ödenecek. İşini kaybeden işçi işsizliğinin ilk üç ayında, çalışırken son 12 ayda aldığı ortalama ücretin yüzde 50’si oranında işsizlik aylığı alacak. Bu oran işsizliğin ikinci üç aylık döneminde yüzde 40, geri kalan sürede ise yüzde 25 olarak uygulanacak. Böylece çalışırken 2 bin 500 lira ücret alan bir kişi ilk üç ay için bin 250 lira, ikinci üç ay için bin lira, geri kalan dönem için ise 625 lira işsizlik aylığı alabilecek.

165 BİN KİŞİ ALIYOR
2009 yılındaki kriz benzeri durumlarda veya işsizlikte ani yükselişlerin yaşandığı durumlarda işsizlik aylığı ödenme süresi ve aylık tutarının yüzde 50’ye kadar artırılması konusunda da Bakanlar Kurulu yetkili olacak. İşsizlik Sigortası’ndan kurulduğu Mart 2002 tarihinden bu yana 2 milyon 257 bin 387 kişiye işsizlik aylığı ödendi. Haziran ayı itibarıyla 165 bin 299 kişi işsizlik aylığı alıyor.

25 YAŞ ALTI GENÇ İŞSİZLERE KOLAYLIK SAĞLANACAK
İşsizlik aylığına hak kazanma koşullarını sağlayamayan 25 yaşın altındaki çalışanlara prim ödeme ve yararlanma süresi yüzde 50 indirimli olarak uygulanacak. Son iki yıl içinde 180 gün prim ödeyerek çalışan 25 yaşın altındaki genç işsizler de işsizlik aylığı alabilecekler. Bu koşulları da sağlayamadan işini kaybedenler ile yasal olarak en fazla on ay işsizlik aylığı alması gerektiği halde bu süre dolmasına rağmen işe giremeyenlere bütçeden sağlanan kaynaklarla işsizlik aylığı ödenecek. Halen, son üç yıl içinde 600 gün sigortalı çalışan işsizlere 6 ay, 900 gün çalışanlara 8 ay, bin 80 gün çalışanlara da on ay süreyle işsizlik aylığı ödeniyor. İşsizlik aylığı ödeme süresinin uzatılması öngörülüyor.

İşsizlik Sigortası Kanununa göre işsizlik ödeneği her ayın sonunda aylık olarak kişinin kendisine ödenir. İlk işsizlik ödeneği ödemesi, ödeneğe hak kazanılan tarihi izleyen ayın sonuna kadar yapılır. Sigortalı işsizler, Kurumumuz tarafından verilen veya gönderilecek olan ödeme karar yazısı ve TC Kimlik Numaralı Nüfus Cüzdanı ile birlikte her hangi bir PTT şubesine başvurarak işsizlik ödeneklerini alabilirler.

Yersiz alınan ve iadesi istenen İşsizlik sigortası primleri hangi Kurumdan talep edilecektir?

İşsizlik sigortası primlerinin toplanmasından Sosyal Sigortalar Kurumu, diğer her türlü hizmet ve işlemlerin yapılmasından Türkiye İş Kurumu görevli, yetkili ve sorumludur.

İşsizlik sigortası primlerinin toplanmasından, sigortalı ve işyeri bazında kayıtların tutulmasından, toplanan primler ile uygulanacak gecikme zammı, faiz ve cezaların Fona aktarılmasından, teminat ve hak edişlerin prim borcuna karşılık tutulmasından, yersiz olarak alınan primlerin iadesinden Sosyal Sigortalar Kurumu görevli, yetkili ve sorumludur.

Yersiz olarak alınan primlerin iadesi ile ilgili olarak Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığı ile irtibata geçilmesi gerekmektedir.

 İşverenler, hizmet akdi sona ermiş olan sigortalılar hakkında üç nüsha işten ayrılma bildirgesini tam ve eksiksiz olarak düzenleyip, 15 gün içinde, bir nüshasını Türkiye İş Kurumu’nun ilgili ünitesine vermek bir nüshasını sigortalı işsize vermek ve bir nishasını da işyerinde saklamakla yükümlüdürler.

 İşten ayrılma bildirgesinde yanlış ve/veya eksik bilgiler bulunması nedeniyle sigortalı işsize yapılacak haksız ve fazla ödemelerden işveren sorumludur.

 İşten ayrılma bildirgesini kuruma vermeyen işverenlere her bir fiil için ayrı ayrı 25/8/1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun 33 ncü maddesine göre sanayi kasiminde çalışan on altı yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası verilir.

 İşsizlik ödeneğine Hak Kazanma Şartları

 4447 Sayılı kanunun 51 inci maddesine göre; hizmet akdinin sona ermesinden önceki son üç yıl içinde en az 600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş ve işten ayrılmadan önceki son 120 gün içinde sürekli çalışmış olmaları kaydıyla aşağıda belirtilen hallerde iş akdi feshedilenler işsizlik ödeneği almaya hak kazanırlar:

 a) 1475 sayılı İş kanununun 13 üncü maddesi veya 854 sayılı deniz iş kanunu 16 ıncı maddesi ya da 5953 sayılı Basın mesleğinde çalışanlarla çalıştıranlar arasındaki münasebetlerin tanzimi hakkında kanunun 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen bildirim önellerine uygun olarak hizmet akdi işveren tarafından sona erdirilmiş olanlar,

 b) Hizmet akdi, süresi belli olsun veya lomasın sürenin bitiminden önce veya bildirim önelini beklemeksizin 1475 sayılı iş kanununu 16 ıncı maddesinin (I), (II) ve (III) numaralı bentlerine veya 854 sayılı deniz iş kanununun 14 üncü maddesinin (II), (III) numaralı bentlerine veya 5953 sayılı Basın mesleğinde çalışanlarla çalıştıranlar arasındaki münasebetlerin tanzimi hakkında kanunun 7 inci maddesi ile 11 inci maddesinin 1 inci fıkrasına göre sigortalı tarafından feshedilmiş olanlar,

 c)  Hizmet akdi, süresi belli olsun  veya olmasın sürenin bitiminden önce veya bildirim önelini beklemeksizin

1475 sayılı İş Kanununun 17 inci maddesinin (I) ve (III) numaralı bentlerine veya 854 sayılı Deniz İş Kanununun

14 üncü maddesinin (III) numaralı bendine veya 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar

ArasındakiıMünasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanunun 12 nci maddesinin birinci fikrasına göre işveren

tarafindan feshedilmis olanlar,

 d) Hizmet akdinin belirli süreli olması halinde, bu sürenin bitimi nedeniyle işsiz kalmak,

854 sayılı Deniz İş Kanununun  7 inci maddesinin (II) numarali bendinde belirtilen hizmet akdinin belirli bir

sefer için yapılmış olması nedeniyle sefer sonunda işsiz kalanlar,

 e) İşyerinin el değiştirmesi veya baskasına geçmesi, kapanması veya kapatılması, işin veya işyerinin niteliğinin değişmesi nedenleriyle işten çıkarılmış olmak,

854 sayili Deniz İş Kanununun 14 üncü maddesinin (IV) numaralı bendindeki nedenlerle işsiz kalanlar,

 f) 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değisiklik Yapılmasına Dair Kanunun 21 inci maddesi kapsamında işsiz kalanlar,

 g) Yukarıdaki bentlerde belirtilen İş Kanunları kapsamına girmeyen sigortalılardan hizmet akitleri,

2821 sayılı Sendikalar Kanunu ile 2822 sayılı Toplu İş Sözlesmesi Grev ve Lokavt Kanunu  Kapsamında yapılmış

olan toplu iş sözleşmeleri veya toplu iş sözlesmesi bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu hükümleri 

dogrultusunda (a), (b), (c), (d) ve (e) bentlerindeki hükümlere paralel olarak sona ermiş olanlar.

 İşten Ayrılma Bildirgesinin Doldurulmasına  ilişkin Açıklamalar

 4. Bölüme İlişkin Açıklamalar

 - Hizmet  akdinin  sona  erme  nedeni  belirtilecektir. 

 (Örnek: 1475  sayılı  İş Kanununun 16 nci maddesi, Deniz İş Kanununun 14 üncü maddesi (II) numaralı bendi)

 -Sigortalı işsizin işyerinde en son yaptığı görev açıkça belirtilecektir (Örnek: gece bekçisi, sekreter, oto boyacısı, bahçivan, muhasebeci vb.).

 İşten Çıkış Tarihini de Kapsayan Son 120 Gün  içindeki işyeri Kayıtları

    -Ay içinde eksik prim gün sayısı var ise nedeni

        1. Hastalık,

        2. Ücretsiz izin,

        3.Disiplin cezası,

        4.Gözaltına alınma,

        5.Hükümlülükle sonuçlanmayan tutukluluk hali,

        6.Kısmi istihdam,

        7.Grev,

        8.Lokavt,

        9.Genel hayatı etkileyen olaylar,

      10.Ekonomik kriz,

      11.Doğal afetler,

      12.İşe giriş, 

      13.İşten çıkış  nedenlerinden birisi olarak doldurulacaktır.

 -En son çalışılan ay birinci ay olarak kabul edilecek ve daha önce çalışılan aylar geriye dogru sıra takip edecektir.

Çalışılan aylarda prim yatırılan gün sayısı ve prime esas kazançlar toplamı ilgili boşluklara yazılacaktır.

 Örnek:

 İşten ayrılma bildirgesini indirmek için tıklayınız

Postaneye gitmeden e-devlet sitesinde işlerini halletmek isteyenlere de e-imza ile çözüm üretilmiş durumdadır.E imzayı da bu hizmeti veren yetkili sitelerden alabilirsiniz.

İşten ayrıldığınız anda işverenden talep edeceğiniz ”İşten Ayrılma Bildirgesi”ni işveren 3 nüsha halinde hazırlayıp 1 nüshası işten ayrılan kişiye, 1 nüshası kendisine ve 1 nüshasını da bildirgeye çıkış nedenini yazarak İŞKUR’a gönderiyor.

Kanun, işsizlik ödeneği alanların işe alımına teşvik getiriyor. Buna göre, belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan işçi ve işveren payı, sigorta primleri ile Genel Sağlık Sigortası primi; kalan işsizlik ödeneği süresince İşsizlik Sigortası Fonu’ndan karşılanacak.

Bu süre, başlangıçta belirlenen toplam hak sahipliği süresinden düşülecek. Bu kapsamdakiler için kısa vadeli sigorta kolları prim oranı yüzde 1 olarak uygulanacak.

Söz konusu primlerin, İşsizlik Sigortası Fonu’ndan karşılanabilmesi için işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılar için yasa uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde, Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) verilmesi ve prime esas alt kazanç sınırı ve prime esas kazanç arasındaki fark ile işsizlik sigortası primlerinin SGK’ya ödenmiş olması gerekecek.

İşverenler, aynı dönem için ve mükerrer olarak bu destekten yararlanamayacak. Bu düzenleme, kamu kurum ve kuruluşlarında uygulanmayacak.

Kanunla ayrıca 2009 yılının Nisan ayına ait prim ve hizmet belgelerinde bildirilen sigortalı sayısına ilave olarak, 31 Aralık 2009 tarihine kadar işe alınan ve fiilen çalıştırılanlar için, alt sınır üzerinden işveren prim hisseleri 6 ay süreyle İşsizlik Sigortası Fonu’ndan ödenecek. Bunun için işe başlama tarihinden önceki 3 ay içinde aynı işverende çalışmamış olma koşulu aranacak.

Ayrıca, düzenlemeden yararlanma ve başvuru süresinin 6 aya kadar daha uzatılması konusunda Bakanlar Kuruluna yetki veriliyor.

GAP’A İŞSİZLİK FONUNDAN KAYNAK

Kanunla, Güneydoğu Anadolu Projesi’ne (GAP) kaynak aktarılacak. 2009 yılına münhasır olmak üzere; İşsizlik Fonu’nun nema gelirlerinden dörtte üçü bütçeye gelir kaydedilecek.

Bu tutarın, Yüksek Planlama Kurulu kararına istinaden GAP kapsamındaki yatırımlar öncelikli olmak üzere, ekonomik kalkınma ve sosyal gelişmeye yönelik altyapı yatırımlarında kullanılmak üzere ilgili idare bütçelerine ödenek kaydetmeye Maliye Bakanı yetkili olacak.

Bu ödenekler, 2009 yatırım programı ile ilişkilendirilecek. Fon tarafından tahsil edilecek nema gelirlerinin 2010 yılında dörtte üçü, 2011 ve 2012 yıllarında dörtte biri, ilgili yıl genel bütçelerinde bütçe gelir tahmini olarak yer alacak.

Teşvik edilen yatırımlara bağlı olarak, istihdam edilen işçilerin sigorta primlerinin işveren hisselerinin tamamına kadar olan kısmı, belirli bir süre Hazine tarafından karşılanacak. Yatırımın konusuna, büyüklüğüne ve bulunduğu illerin gelişmişlik seviyesine göre uygulama süresi, karşılama oranı ve kapsam; yatırımın sektörü, büyüklüğü ve bulunduğu ile göre Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecek.

Kanun’un, işsizlik ödeneği alanların işe alımını teşvik etmeye yönelik maddesi 1 Ekim 2009′dan itibaren yürürlüğe girecek. Diğer maddeler ise bugünden itibaren yürürlüğe girdi.

Öncelikle kendi kusurunuz nedeniyle işten çıkarılmamış olmanız gerekiyor.

İşverenin kusuru nedeniyle, küfür, hakaret, ücret ödememe, fazla mesai vermeme vs. gibi nedenler varsa ve bu nedenleri ispatlayabilirseniz istifa edip işten ayrılırsanız işsizlik maaşı alabilirsiniz. Ancak ispat etmeniz şart.
İşveren işinize son verdiyse işsizlik maaşı alabilirsiniz.
İşyeriniz kapandıysa işsizlik maaşı alabilirsiniz.
Süreli bir iş akdi yapmışsanız ve süre bittiğinde işi bırakırsanız işsizlik maaşından faydalanabilirsiniz.

Tüm bu nedenlerden birini taşıyorsanız işten ayrıldığınız anda işverenden talep edeceğiniz ”İşten Ayrılma Bildirgesi”ni işveren 3 nüsha halinde hazırlayıp 1 nüshası işten ayrılan kişiye, 1 nüshası kendisine ve 1 nüshasını da bildirgeye çıkış nedenini yazarak İŞKUR’a gönderiyor.

İŞKUR ise işten çıkarılma nedenlerine bakarak işsizlik maaşı verilip verilmeyeceğini kararlaştırıyor. Ancak işsizlik maaşı alabilmek için işten ayrılınan tarihten itibaren en geç 30 iş günü içerisinde herhangi bir İŞKUR’a giderek başvuruda bulunması gerekiyor. 30 gün geçmiş ise geçen her geçen günün ücretini işsizlik maaşından alamıyorsunuz. Yani 2 ay sonra İŞKUR’a gidip başvurursanız işsiz kaldığınız andan itibaren başvuru tarihinize kadar olan işsizlik maaşını alamıyorsunuz. İŞKUR ise başvurunuza bakarak eğer doğru nitelikleri taşıyorsanız size maaş veriyor. Başvurunuzdan 1 ay sonra İŞKUR’a giderek işsizlik maaşı hesap cüzdanınızı alıp ilgili bankadan işsizlik maaşınızı çekebiliyorsunuz.

İşsizlik maaşı için ne kadar çalışmak gerekiyor?

Eğer işten çıkarıldığınız tarih içinde 3 yıl geriye dönük olarak 600 gün sigorta primi ödemişseniz 6 ay, 3 yıl geriye dönük 900 gün prim ödemişseniz 8 ay, 3 yıl geriye dönük 1080 gün prim ödemişseniz 10 ay işsizlik maaşından faydalanabiliyorsunuz. Alacağınız ücret ise son 120 günün brüt ücretinin yüzde 40′ı kadar işsizlik maaşı almaya hak kazanıyorsunuz.

İşsiz kalınınca sağlıktan faydalanabilir misiniz?

Sigortalı işsizler işsizlik maaşı alırken sağlık hizmetlerinden faydalanabiliyorlar. Bunun nedeni ise işsizlik maaşı aldığınız süre içerisinde İŞKUR sizin adınıza Sosyal Güvenlik Kurumu’na Genel Sağlık Sigortası primlerini ödüyor. Bu primler ödendiği için işsiz kalan kişinin kendisine, eşine ve çocuğuna sağlık hizmetlerinden faydalanması kısıtlanmıyor. Ancak 100 gün sağlık hizmetlerinden faydalanabiliyor. Bunu uzatmak için ise işsiz kişi Sosyal Güvenlik Kurumuna giderek İŞKUR’dan işsizlik maaşını aldığını ve bu nedenle sağlık hizmetlerinden faydalanması gerektiğini belirterek Sosyal Güvenlik Kurumu işsiz kişinin sağlık hizmetlerinden faydalanması için tekrardan aktifleştiriyor. Bu aktifleştirme işsizlik maaşının bağlanma süresi yani 6 ay, 8 ay ve 10 ay boyunca devam ediyor.

Askerlik nedeniyle iş akdi feshedilen kişi işsizlik maaşı alabilir mi?

İşyerinden ”askere gideceğim” diye ayrılmışsanız işsizlik maaşı alabilirsiniz. Ancak askerde geçen süreleri işsizlik maaşı olarak alamıyorsunuz. Askerlik bittiğinde 30 gün içerisinde İŞKUR’a müracaat ettiğinizde askerlik yaptığınızda geçen süre yokmuş gibi yani işten yeni ayrılmış gibi görünerek İŞKUR size, 3 yıl geriye dönük olarak 600 gün sigorta primi ödemişseniz 6 ay, 3 yıl geriye dönük 900 gün prim ödemişseniz 8 ay, 3 yıl geriye dönük 1080 gün prim ödemişseniz 10 ay işsizlik maaşından faydalanabiliyorsunuz.

Hizmet akdinin feshinden önceki 120 günü sürekli olmak üzere, son üç yıl içinde en az 600 gün süre ile prim ödemiş olup da kendi istek ve kusurları dışında işsiz kalanlardan;  Hizmet akitleri, ihbar önellerine uygun olarak işveren tarafından feshedilenler,  İş kanunu M.18   Hizmet akitleri, sağlık sebepleri, işverenin kanunda belirtilen ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan davranışları ve işçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler nedeniyle bizzat kendileri tarafından feshedilen sigortalı işçiler İş kanunu M.24/1-2-3   Sağlık sebepleri veya işyerinde işçiyi bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyan bir zorlayıcı sebebin ortaya çıkması halinde işveren tarafından hizmet akdi feshedilenler,  İş Kanunu 25/1-3   Belirli süreli hizmet akdi ile çalışmakta olup da sürenin bitiminde işsiz kalanlar,    İşyerinin el değiştirmesi veya başkasına geçmesi, kapanması veya kapatılması, işin veya işyerinin niteliğinin değişmesi nedenleriyle işten çıkarılmış olanlar,    Özelleştirme nedeniyle hizmet akdi sona erenler,    Askerden Dönüp askerden önceki son 3 yıl içinde son 120 günü kesintisiz işsizlik primi ödemiş olanlar;

İşsizlik ödeneğine hak kazananların, bu ödenekten faydalanmak üzere İşten Ayrılma Bildirgesi ile birlikte hizmet akdinin feshedildiği tarihi izleyen günden itibaren 30 gün içinde, İŞKUR’un en yakın ünitesine başvurmaları gerekmektedir.

İşsizlik parası başvuru klavuzu bilgilerini sitemizde bulabilirsiniz.

İşsizlik Sigortası’ndan yararlanabilmek için son 3 yıl sigortalı çalışanların “işten ayrılma bildirgesi” ile 30 gün içinde Türkiye İş Kurumu’na başvurmaları gerekiyor.

Son 4 ayı sürekli olmak üzere en az 600 gün İşsizlik Sigortası primlerinin ödenmiş olması gerekiyor. Şartlara uyanlar 10 gün içinde PTT-Bank’tan maaşlarını alabiliyor.

İşten ayrılmadan önceki son 3 yıl içinde sigorta primi 600 gün ödenenler 6 ay, 900 gün ödenenler 8 ay, bin 80 gün ödenenler 10 ay boyunca işsizlik maaşı alabiliyor.

Maaş sigortalının son 4 aylık prime esas kazancı dikkate alınarak günlük ortalama brüt kazancının yüzde 40′ı olarak hesaplanıyor, 250 ile 600 YTL arasında değişiyor.